Tôi đang ngồi trong một quán cà phê ở Hàng Châu, nhìn chằm chằm vào màn hình với biểu đồ S&P 500 futures. Đồng hồ điểm 2 giờ sáng, nhưng tôi không thể ngủ. Một báo cáo từ Nomura đang lan truyền trong nhóm Telegram của tôi, và nó khiến tôi nhớ lại cảm giác năm 2022 khi Terra sụp đổ. Chiến lược gia McElligott của Nomura vừa đưa ra một cảnh báo: sự kết hợp giữa phát hành nợ khổng lồ của chính phủ Mỹ và các cấu trúc autocallable có thể kích hoạt một sự hỗn loạn thị trường trị giá 300 tỷ đô la. Nghe có vẻ xa vời? Hãy để tôi giải thích tại sao điều này liên quan trực tiếp đến ví crypto của bạn. Đây không phải là một bài phân tích tài chính truyền thống. Đây là một lời cảnh tỉnh từ góc nhìn của một người đã sống qua ICO 2017, mùa hè DeFi 2020, và thị trường gấu 2022. Tôi đã thấy các mô hình này trước đây, và tôi biết rằng khi thị trường truyền thống rung chuyển, crypto không bao giờ được miễn nhiễm. Nó 'miễn phí' theo nghĩa không có rào cản, nhưng không có nghĩa là nó an toàn.
Hãy bắt đầu với bối cảnh. Điều McElligott đang nói đến là một hiện tượng mà hầu hết các nhà đầu tư crypto bỏ qua: sự tương tác giữa chính sách tài khóa và tiền tệ của Mỹ. Trong vài năm qua, chính phủ Mỹ đã phát hành một lượng nợ khổng lồ để tài trợ cho thâm hụt ngân sách. Đồng thời, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang thực hiện thắt chặt định lượng (QT), nghĩa là họ đang giảm bảng cân đối kế toán của mình. Điều này tạo ra một sự xung đột nội bộ: mở rộng tài khóa và thắt chặt tiền tệ xảy ra cùng lúc. Hệ thống tài chính phải hấp thụ cả hai cú sốc này, và nó đang yếu đi. Các cấu trúc autocallable, một loại sản phẩm phái sinh phức tạp liên kết với chỉ số chứng khoán, là điểm yếu nhất. Khi thị trường giảm, các nhà tạo lập thị trường buộc phải bán tài sản để phòng ngừa rủi ro, tạo ra một vòng lặp phản hồi tiêu cực: giá giảm dẫn đến bán tháo nhiều hơn. Đây không phải là một lý thuyết trừu tượng. Nó đã xảy ra trong sự cố sụp đổ nhanh chóng (flash crash) năm 2010 và trong đợt bán tháo do COVID năm 2020. Sự khác biệt bây giờ là quy mô: 300 tỷ đô la là ước tính về dòng tiền phòng ngừa rủi ro tập trung có thể được kích hoạt.
Bây giờ, hãy đi sâu vào cốt lõi kỹ thuật. Autocallable là gì? Hãy tưởng tượng bạn mua một sản phẩm từ ngân hàng hứa hẹn trả lãi cao hàng tháng, nhưng nếu chỉ số S&P 500 giảm xuống dưới một mức nhất định, bạn sẽ mất tiền. Về bản chất, bạn đã bán một quyền chọn bán (put option) cho ngân hàng. Ngân hàng, đến lượt nó, phải phòng ngừa rủi ro này bằng cách bán khống hợp đồng tương lai hoặc cổ phiếu khi thị trường giảm. Đây là hiệu ứng gamma âm (negative gamma): khi giá càng gần mức kích hoạt, lực bán càng mạnh. McElligott cảnh báo rằng hàng trăm tỷ đô la trong các cấu trúc này có thể tạo ra một 'thác nước' (waterfall decline) nếu S&P 500 giảm chỉ 5-10% từ mức hiện tại. Làm thế nào điều này ảnh hưởng đến crypto? Rất đơn giản: khi thị trường chứng khoán Mỹ sụp đổ, các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư tổ chức buộc phải bán mọi thứ để đáp ứng yêu cầu ký quỹ (margin call). Bitcoin, Ethereum, và các altcoin không phải là nơi trú ẩn an toàn; chúng là tài sản rủi ro bị thanh lý đầu tiên. Tôi đã thấy điều này vào tháng 3 năm 2020, khi Bitcoin giảm từ 9.000 đô la xuống 3.800 đô la trong vài ngày. Và tôi đã thấy nó vào tháng 8 năm 2024, khi sự sụp đổ của giao dịch carry trade đồng yên đã quét sạch 500 tỷ đô la khỏi thị trường tiền điện tử. Lần này, nó có thể tồi tệ hơn vì sự tập trung của các cấu trúc phái sinh.
Đây là nơi tôi đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Hầu hết mọi người trong cộng đồng crypto nghĩ rằng chúng ta 'phi tập trung' và do đó miễn nhiễm với các vấn đề của thị trường truyền thống. Điều này là sai lầm nguy hiểm. Stablecoin như USDT và USDC được hỗ trợ bởi trái phiếu kho bạc Mỹ. Nếu thị trường trái phiếu Mỹ gặp khủng hoảng thanh khoản, giá trị của các stablecoin này có thể dao động. Các sàn giao dịch tập trung như Binance và Coinbase phụ thuộc vào ngân hàng Mỹ để xử lý các giao dịch fiat. Nếu các ngân hàng này gặp áp lực, việc rút tiền có thể bị đình chỉ. Và các giao thức DeFi, mặc dù phi tập trung, vẫn phụ thuộc vào các nhà tạo lập thị trường và quỹ đầu cơ sử dụng đòn bẩy từ các ngân hàng. Khi một cú sốc thanh khoản xảy ra, tất cả đều sụp đổ. Tôi đã học được bài học này một cách khó khăn vào năm 2022, khi tôi mất 70% danh mục đầu tư của mình vì tôi nghĩ rằng crypto là một 'nơi trú ẩn an toàn' khỏi lạm phát. Nó không phải. Nó là một tài sản rủi ro, và nó hoạt động như vậy. Góc nhìn phản trực giác ở đây là: sự kiện 300 tỷ đô la này có thể là một cơ hội. Nếu bạn hiểu cơ chế, bạn có thể phòng ngừa rủi ro. Mua quyền chọn bán (put options) trên Bitcoin hoặc Ethereum, hoặc giữ một phần danh mục đầu tư bằng stablecoin và sẵn sàng mua vào khi thị trường hoảng loạn. Nhưng hầu hết mọi người sẽ bị cuốn vào sự hoảng loạn và bán tháo ở đáy. Đó là lý do tại sao tôi viết bài này: để bạn không trở thành nạn nhân.
Vậy, chúng ta nên làm gì? Đây là takeaway của tôi. Trong thị trường gấu này, sống sót quan trọng hơn lợi nhuận. Hãy kiểm tra danh mục đầu tư của bạn. Bạn có bao nhiêu phần trăm trong các altcoin có tính thanh khoản thấp? Bạn có bao nhiêu đòn bẩy? Nếu thị trường giảm 30%, bạn có bị thanh lý không? Nếu câu trả lời là có, hãy giảm đòn bẩy ngay bây giờ. Hãy chuyển một phần tài sản của bạn vào các stablecoin thực sự được hỗ trợ bởi trái phiếu kho bạc Mỹ (như USDC) hoặc vào Bitcoin tự quản lý. Và hãy chuẩn bị tinh thần cho sự biến động. Tôi không nói rằng sự kiện 300 tỷ đô la này chắc chắn sẽ xảy ra. Nhưng tôi nói rằng xác suất đủ cao để bạn cần chuẩn bị. Hãy nhớ: trong thế giới phi tập trung, bạn là ngân hàng của chính mình. Và nếu bạn không quản lý rủi ro, không ai khác sẽ làm điều đó cho bạn. Câu hỏi cuối cùng tôi muốn bạn tự hỏi: 'Liệu danh mục đầu tư của tôi có sống sót qua một cú sốc thanh khoản toàn cầu không?' Nếu câu trả lời là không, đã đến lúc hành động.


