Sóng thanh khoản sẽ đi về đâu khi biển lặng? Câu hỏi tôi thường đặt ra mỗi khi một thị trường lớn gặp biến động. Và đây là một tuần mà tôi không thể rời mắt khỏi Seoul.
Tuần trước, KOSPI – chỉ số chứng khoán chính của Hàn Quốc – đã ghi nhận một ngày giao dịch đen tối nhất trong lịch sử hiện đại. Mức giảm hơn 12% trong một phiên là một cú sốc đối với ngay cả những nhà đầu tư kỳ cựu nhất. Nhưng điều làm tôi chú ý không phải là con số phần trăm. Đó là câu chuyện đằng sau nó – một câu chuyện mà bất kỳ ai trong thế giới crypto đều nên hiểu.
Báo cáo ghi nhận rằng các nhà đầu tư bán lẻ Hàn Quốc đã buộc phải thanh lý gần 1.7 nghìn tỷ Won (khoảng 1.3 tỷ USD) chỉ trong một ngày. Con số này tương đương với tổng giá trị thanh lý trên toàn bộ thị trường crypto trong một số đợt sụt giảm lớn năm 2022. Nhưng điểm khác biệt: trong khi thế giới crypto có cơ chế thanh lý tự động và minh bạch, thị trường chứng khoán Hàn Quốc đã chứng kiến một quá trình đau đớn hơn nhiều.
Khi tôi phân tích dòng thanh khoản từ sự kiện này, tôi nhận ra một mô hình quen thuộc. Các quỹ tổ chức – những người được coi là 'cá mập' trên thị trường – đã chọn cách đứng ngoài cuộc. Họ nói rằng họ đang "chờ đợi sự bình tĩnh trở lại". Nhưng với tôi, điều đó có nghĩa là họ đang chờ đợi các nhà đầu tư bán lẻ chảy máu đến khô. Đây không phải là sự thận trọng; đây là một chiến lược có chủ đích.
Hãy nhìn vào SK Hynix – cổ phiếu lớn thứ hai trên KOSPI. Trong ngày hôm đó, nó đã giảm hơn 17%. Đây không phải là một sự kiện ngẫu nhiên. SK Hynix là biểu tượng của nền kinh tế xuất khẩu Hàn Quốc, đặc biệt là trong lĩnh vực bán dẫn. Khi một cổ phiếu như vậy giảm 17%, nó đang gửi một tín hiệu về tương lai của nhu cầu toàn cầu đối với chip nhớ. Và nếu bạn nghĩ rằng điều này không liên quan đến crypto, hãy suy nghĩ lại. Thế giới crypto phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng bán dẫn – từ máy đào Bitcoin đến card đồ họa cho Ethereum (trước khi chuyển sang Proof-of-Stake). Một cuộc khủng hoảng trong ngành bán dẫn sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái.
Nhưng điều thực sự đáng sợ là cấu trúc của cuộc khủng hoảng này. Tôi gọi nó là "vòng xoáy thanh lý" – một quá trình tự củng cố mà khi bắt đầu, rất khó để dừng lại. Đầu tiên, một số nhà đầu tư bán lẻ bị thanh lý do margin call. Điều này tạo ra áp lực bán, làm giảm giá. Giá giảm kích hoạt margin call cho nhóm tiếp theo. Và cứ thế. Trong thế giới crypto, chúng ta đã thấy điều này xảy ra với Terra Luna vào tháng 5 năm 2022. Nhưng điểm khác biệt là ở Hàn Quốc, các tổ chức tài chính – ngân hàng, quỹ đầu tư – cũng bị ảnh hưởng. Khi họ bắt đầu thanh lý các vị thế của mình, quy mô của cuộc khủng hoảng trở nên lớn hơn nhiều.
Tôi nhớ lại năm 2020, khi tôi 30 tuổi, tôi đã dành hai tháng để phân tích dòng tiền vào DeFi trong mùa hè năm đó. Tôi phát hiện ra rằng thanh khoản từ các gói kích thích kinh tế của Mỹ (QE) đã chảy vào Uniswap và Compound với tốc độ chóng mặt. Đó là một bài học về cách chính sách vĩ mô có thể thúc đẩy thị trường crypto. Nhưng bây giờ, tôi đang thấy một điều ngược lại: cách một cuộc khủng hoảng thanh khoản có thể phá hủy thị trường truyền thống, và liệu crypto có thể học được gì từ nó.
Mối liên hệ giữa Hàn Quốc và thế giới crypto không chỉ là sự tương đồng về cấu trúc. Nó còn là sự phụ thuộc trực tiếp. Hàn Quốc là một trong những thị trường crypto lớn nhất thế giới, với tỷ lệ thâm nhập cao nhất. Khi thị trường chứng khoán Hàn Quốc sụp đổ, thanh khoản từ các nhà đầu tư bán lẻ sẽ bị hút khỏi mọi tài sản rủi ro – bao gồm cả crypto. Chúng ta đã thấy điều này vào tháng 5 năm 2021, khi thanh lý crypto ở Hàn Quốc tăng vọt sau một đợt điều chỉnh mạnh của KOSPI.
Nhưng có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ. Trong khi nhiều người sẽ nói rằng crypto đang "decouple" khỏi thị trường truyền thống, tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng. Sự phụ thuộc của crypto vào thanh khoản toàn cầu đang trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Khi các ngân hàng trung ương thắt chặt chính sách tiền tệ, thanh khoản toàn cầu giảm, và tất cả các tài sản rủi ro đều bị ảnh hưởng. Crypto không phải là ngoại lệ. Thực tế, do tính biến động cao và thiếu các cơ chế bảo vệ như circuit breaker (bộ ngắt mạch) trên thị trường chứng khoán, crypto thậm chí còn dễ bị tổn thương hơn.
Tôi đã chứng kiến điều này trong sự kiện Terra Luna. Khi tôi 32 tuổi, vào năm 2022, tôi đã kiệt sức về mặt cảm xúc khi chứng kiến 40 tỷ USD bốc hơi chỉ trong ba ngày. Là một INFJ, tôi đã tin vào tầm nhìn của stablecoin thuật toán. Nhưng tôi đã sai. Và bài học tôi rút ra là: bất kỳ hệ thống nào dựa trên dòng thanh khoản không bền vững đều sẽ sụp đổ. Terra Luna không phải là một ngoại lệ; nó là một quy tắc.
Điều làm tôi lo lắng nhất về cuộc khủng hoảng Hàn Quốc là sự im lặng từ phía các cơ quan quản lý. Không có tuyên bố nào từ Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK). Không có tín hiệu can thiệp từ Bộ Tài chính. Điều này cho thấy một sự thiếu chuẩn bị, hoặc có thể là một sự chấp nhận rằng thị trường cần phải tự điều chỉnh. Trong thế giới crypto, chúng ta thường phàn nàn về sự thiếu quy định. Nhưng sự vắng mặt của quy định cũng có nghĩa là sự vắng mặt của lưới an toàn.
Nhìn về tương lai, tôi thấy một số kịch bản có thể xảy ra. Kịch bản tích cực nhất: BOK can thiệp bằng cách cắt giảm lãi suất khẩn cấp hoặc bơm thanh khoản, giống như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã làm trong cuộc khủng hoảng COVID-19. Điều này có thể ổn định thị trường tạm thời. Nhưng kịch bản tiêu cực: cuộc khủng hoảng lan rộng, kéo theo sự sụp đổ của các tổ chức tài chính trung gian, và một cuộc suy thoái kinh tế toàn diện. Trong kịch bản này, crypto có thể giảm 50-70% so với mức hiện tại.
Tôi đã viết một báo cáo dài 50 trang vào năm 2024 về sự hội tụ giữa AI và crypto. Trong đó, tôi dự đoán rằng đến năm 2030, crypto sẽ trở thành một tài sản tổ chức chính. Nhưng điều đó đòi hỏi một nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định. Nếu các nền kinh tế lớn như Hàn Quốc sụp đổ, toàn bộ hệ sinh thái tài sản số sẽ bị ảnh hưởng.
Vậy, sóng thanh khoản sẽ đi về đâu? Câu trả lời phụ thuộc vào việc các ngân hàng trung ương có hành động hay không. Nhưng dù thế nào, bài học từ Hàn Quốc là rõ ràng: trong một thế giới kết nối, không có nơi trú ẩn an toàn tuyệt đối. Crypto không phải là nơi trú ẩn khỏi rủi ro hệ thống; nó là một phần của hệ thống đó.
Hãy nhớ: khi biển lặng, mọi con thuyền đều có thể đi. Nhưng khi sóng lớn nổi lên, chỉ những con thuyền có cấu trúc vững chắc mới sống sót. Và cấu trúc đó không chỉ là công nghệ – nó là khả năng quản lý rủi ro, hiểu biết về dòng thanh khoản, và sự khiêm tốn trước sức mạnh của thị trường.
Tôi sẽ tiếp tục theo dõi tình hình Hàn Quốc. Và tôi khuyên bạn cũng nên làm như vậy. Bởi vì những gì xảy ra ở Seoul hôm nay có thể là những gì xảy ra ở toàn bộ thế giới crypto vào ngày mai.