Khi Jesse Pollak, người sáng lập Base, thừa nhận rằng toàn bộ chiến lược xã hội của họ đã “sụp đổ hoàn toàn”, tôi nhớ lại cảm giác khi phát hiện lỗi trong hợp đồng ICO năm 2017: một sai lầm kỹ thuật rõ ràng nhưng bị phớt lờ. Lần này, sai lầm không nằm ở code, mà ở tầm nhìn. Base, layer-2 do Coinbase hậu thuẫn, đã chính thức từ bỏ cuộc chơi SocialFi sau nhiều tháng thử nghiệm và thất bại. Thay vào đó, họ chọn một hướng đi ít gây tranh cãi hơn: trở thành “blockchain tài chính toàn cầu”, tập trung vào giao dịch, thanh toán và các agent AI.
Bối cảnh: Khi ông lớn vấp ngã trên đường đua social
Base ra mắt vào tháng 8/2023 với tham vọng lớn: trở thành layer-2 thân thiện với người dùng nhất, tích hợp sâu với Coinbase – sàn giao dịch lớn nhất nước Mỹ. Với nguồn lực tài chính và người dùng khổng lồ, Base nhanh chóng dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng TVL. Tuy nhiên, “con voi trong phòng” luôn là sự thiếu vắng một ứng dụng giết chết (killer app). Họ đặt cược vào SocialFi: các nền tảng như Farcaster, Zora, hay Base App – một siêu ứng dụng phi tập trung. Ý tưởng là tạo ra một mạng xã hội on-chain, nơi người dùng kiểm soát dữ liệu và kiếm tiền từ nội dung. Nhưng cơn sốt NFT và meme coin qua đi, người dùng social không đến. Jesse Pollak thừa nhận: “Toàn bộ thị trường social đã tan vỡ. Chúng tôi đã phí phạm thời gian.”
Sự thật phũ phàng: đến năm 2025, dữ liệu trên Base cho thấy hầu hết các ứng dụng social chỉ thu hút dưới 500 người dùng hoạt động hàng ngày. Con số này quá nhỏ để duy trì bất kỳ vòng xoáy đầu cơ nào. Trong khi đó, Arbitrum và Optimism vẫn bám trụ với các giao thức DeFi truyền thống. Bài học từ TokenX năm xưa lặp lại: khi bạn xây dựng trên một nền tảng kỹ thuật vững chắc nhưng sai lầm về thị trường, bạn sẽ mất tất cả.
Phân tích kỹ thuật: OP Stack không phải vấn đề, ứng dụng mới là vấn đề
Về mặt kỹ thuật, Base là một OP Stack Rollup tiêu chuẩn. Nó thừa hưởng khả năng mở rộng của Optimistic Rollup, phí gas thấp, và bảo mật từ Ethereum. Sequencer ban đầu do Coinbase kiểm soát – một điểm trừ về phi tập trung, nhưng cần thiết cho việc kiểm soát chất lượng. Khi Base từ bỏ SocialFi, họ không thay đổi gì về công nghệ. Vấn đề nằm ở lớp ứng dụng: việc đẩy mạnh Base App (một ứng dụng xã hội đa năng) tiêu tốn nguồn lực marketing và phát triển vô ích. Từ góc nhìn của một research lead, tôi thấy rõ ràng: Base đã mắc sai lầm chiến lược giống hệt dự án ICO tôi từng audit – cố gắng nhồi nhét quá nhiều tính năng vào một hợp đồng thông minh mà không có kế hoạch kiểm thử thị trường.
Khi Pollak tuyên bố quay sang giao dịch và thanh toán, điều này có nghĩa là Base sẽ cạnh tranh trực tiếp với Solana, những blockchain được tối ưu hóa cho tốc độ cao. OP Stack có thể xử lý vài nghìn TPS, nhưng để có được trải nghiệm thanh toán tức thời như Visa, Base cần nâng cấp. Họ có thể sẽ kích hoạt EIP-4844 hoặc áp dụng lớp dữ liệu sẵn có từ EigenDA. Đây không phải là chuyện xa vời – Coinbase có đủ tiền và nhân tài để làm điều đó.
Điểm nghịch lý: Tại sao SocialFi thất bại và điều đó có nghĩa gì cho Base?
Nhiều người cho rằng SocialFi thất bại vì thiếu sản phẩm tốt. Nhưng tôi nghĩ sâu xa hơn: bản chất của mạng xã hội on-chain đi ngược lại với nhu cầu cốt lõi của người dùng crypto – đó là đầu cơ và giao dịch. Người dùng đến với blockchain để kiếm tiền, không phải để kết bạn. Khi Base đặt cược vào social, họ đã đánh mất điều này. Sự thay đổi lãnh đạo – Jordan Fish (Cobie) lên thay Pollak ở mảng ứng dụng – là một tín hiệu mạnh mẽ. Cobie là một nhà giao dịch kỳ cựu, người hiểu rõ thị trường. Ông ấy sẽ xoay Base về đúng quỹ đạo: tập trung vào thanh khoản, tốc độ khớp lệnh, và thu hút market maker.
Nhưng liệu điều này có đủ? Robinhood và Stripe đã có sẵn hạ tầng thanh toán và hàng trăm triệu người dùng. Base chỉ có Coinbase – một lợi thế lớn nhưng chưa chắc đã thắng. Họ cần chứng minh rằng một layer-2 có thể làm thanh toán tốt hơn các fintech truyền thống. Câu trả lời nằm ở khả năng lập trình và kết hợp với AI agent.
Góc nhìn đối lập: SocialFi chưa chết, nhưng Base đã chọn sai
Không phải ai cũng đồng ý rằng SocialFi là ngõ cụt. Farcaster vẫn có cộng đồng trung thành. Zora vẫn phát hành NFT nghệ thuật. Vấn đề là Base đã cố gắng tạo ra “siêu ứng dụng” cho tất cả mọi người – giống như WeChat của blockchain. Điều này vấp phải nghịch lý: blockchain là phi tập trung, nhưng một siêu ứng dụng lại đòi hỏi sự tập trung hóa về trải nghiệm. Người dùng không muốn một ứng dụng duy nhất kiểm soát mọi thứ; họ muốn tự do lựa chọn. Có lẽ nếu Base tập trung vào một ứng dụng social đơn giản, có mục đích cụ thể (ví dụ: nền tảng vote on-chain cho DAO), mọi chuyện đã khác.
Nhưng thực tế đã diễn ra. Base đã đốt tiền và thời gian. Giờ đây, họ phải chạy đua với thời gian để giành lại niềm tin. Sự thay thế lãnh đạo là cần thiết, nhưng liệu có quá muộn? Trong 7 ngày qua, một số giao thức DeFi trên Base đã mất 40% LP do lo ngại về sự bất ổn chiến lược. Dữ liệu không biết nói dối.
Kết luận mở: Ai sẽ sống sót sau cuộc thanh lọc này?
Base đang làm đúng khi từ bỏ SocialFi và quay lại với giao dịch, thanh toán, AI agent. Tuy nhiên, đây không phải là một cuộc tái cấu trúc đơn thuần – đó là một sự thừa nhận thất bại có chi phí cao. Trong bối cảnh thị trường giảm, sự sống còn quan trọng hơn lợi nhuận. Base có lợi thế về nguồn lực, nhưng niềm tin của nhà phát triển và người dùng là thứ không thể mua bằng tiền. Câu hỏi đặt ra: liệu Cobie có thể biến Base thành “Solana có giấy phép” hay không? Hãy nhìn vào các AI agent – chúng cần một nơi để thực hiện giao dịch tự động với phí thấp và độ tin cậy cao. Đó có thể là mảnh ghép còn thiếu.
Nhưng trước mắt, tôi sẽ theo dõi TVL của Base và số lượng hợp đồng AI agent mới. Nếu không có tín hiệu tích cực trong 3 tháng tới, đây sẽ là một bài học đắt giá khác cho Coinbase. Còn bạn, bạn có dám đặt cược vào sự tái sinh của Base?