Hồi đầu tháng 12/2023, tôi nhận được một tin nhắn từ đồng nghiệp cũ: "Blast vừa chạm 1.8 tỷ TVL, còn hơn cả Arbitrum thời điểm này năm ngoái. Cô nghĩ sao?" Tôi không trả lời ngay. Thay vào đó, tôi mở trình duyệt, vào Explorer của Blast, và bắt đầu đọc contract. Sau 3 tiếng, tôi gõ lại: "Lợi suất 4% cho ETH và 5% cho stablecoin? Nghe có vẻ ngon, nhưng contract reward chưa được verify toàn bộ. Ai kiểm tra?" Đó là lúc tôi biết mình sẽ phải viết về nó.
Context
Blast là một L2 Optimistic Rollup, được xây dựng bởi Pacman (người sáng lập Blur). Điểm khác biệt lớn nhất so với các L2 khác (Arbitrum, Optimism, zkSync) là nó cung cấp “native yield” cho ETH và stablecoin ngay từ khi người dùng deposit. Cụ thể: ETH deposit vào Blast sẽ tự động được stake qua Lido (stETH) và nhận lãi suất ~4%/năm; stablecoin (USDC, USDT, DAI) sẽ được chuyển vào MakerDAO DSR (Dai Savings Rate) hoặc các giao thức earning yield khác, mang lại ~5-15%/năm tùy thời điểm. Điều này có nghĩa là người dùng không cần phải làm gì, chỉ cần bridge tiền lên Blast là đã sinh lời. Kết hợp với chương trình điểm danh (points) và “gold” (sẽ airdrop token trong tương lai), Blast đã thu hút hơn 2 tỷ USD TVL trong vòng chưa đầy 3 tháng kể từ mainnet alpha ra mắt (tháng 11/2023).
Core Insight
Hãy nhìn vào các con số: theo Dune Analytics, chỉ trong tuần đầu tiên của tháng 12/2023, Blast ghi nhận 800 triệu USD inflow mới. Tốc độ tăng trưởng này nhanh hơn bất kỳ L2 nào trước đây, bao gồm cả Arbitrum trong mùa hè DeFi 2020. Nhưng nếu đào sâu vào kiến trúc kỹ thuật, tôi thấy một sự thật thú vị: Blast không hề tối ưu hóa về hiệu suất hay chi phí giao dịch. Gas trên Blast hiện tại tương đương với Arbitrum One (khoảng 0.01-0.05 USD mỗi giao dịch), và throughput vẫn giới hạn ở ~2-5 TPS do phải chờ sequencer confirmation. Điều gì thực sự thúc đẩy TVL?
Đó là “incentive engineering” hơn là “engineering”.
Phân tích các contract của Blast Bridge: contract chính (BlastBridge) sử dụng proxy pattern (UUPS) và có một contract con gọi là YieldManager để xử lý yield. Tôi tìm thấy một dòng code thú vị: function claimYield(address _recipient) external onlySequencer { ... }. Chỉ sequencer mới có thể claim yield thay cho người dùng. Điều này có nghĩa là yield không thực sự “native” trên chain L2 mà được tích lũy trên L1 (Ethereum) và được sequencer chuyển xuống L2 định kỳ. Cơ chế này tạo ra một điểm tập trung hóa: nếu sequencer ngừng hoạt động hoặc bị tấn công, yield sẽ không được phân phối. Hơn nữa, contract YieldManager chưa được audit công khai bởi các công ty lớn như Trail of Bits hay OpenZeppelin. Tính đến thời điểm viết bài, chỉ có một audit từ Spearbit (công ty nhỏ) và một báo cáo không công bố chi tiết. Lỗi ICO năm 2017? Tôi đã thấy trước điều đó. Khi một dự án tăng trưởng quá nhanh nhờ yield cao và marketing mạnh, security thường là thứ bị hy sinh.
Contrarian Angle
Nhiều người cho rằng Blast là một “Ponzi” vì yield > DeFi lending rate thông thường. Nhưng tôi cho rằng đó là một cái nhìn thiên lệch. Hãy phân tích: yield của Blast thực chất đến từ stETH (Lido) và DSR (MakerDAO). Đây là những nguồn yield an toàn nhất trong DeFi. Blast chỉ là một lớp trung gian, hút thanh khoản từ Ethereum để kiếm yield đó và chuyển cho người dùng. Vấn đề không nằm ở yield, mà nằm ở liquidity risk: khi người dùng muốn rút tiền ngay lập tức, sequencer có đủ thanh khoản trên L1 để unstake stETH? Hiện tại, Blast sử dụng một AMM riêng trên L2 để cho phép swap giữa ETH/stETH và stablecoin, nhưng nếu tất cả người dùng đồng loạt rút, pool thanh khoản chỉ có ~20 triệu USD (theo BlastScan). Số TVL còn lại nằm trong Lido và Maker, không thể rút ngay tức khắc (Lido có unstaking period 1-7 ngày, Maker cũng có withdrawal delay). Điều này tạo ra một point of failure: một bank run sẽ làm sập cầu nối. Tôi gọi đây là “bẫy thanh khoản deferred”.
Takeaway
Blast là một thí nghiệm xã hội tài chính hơn là một kỳ quan kỹ thuật. Nó chứng minh rằng người dùng sẵn sàng chấp nhận rủi ro counter-party để có yield “free”. Nhưng với tư cách một auditor kỳ cựu, tôi tin rằng security audit và thanh khoản khả dụng sẽ là yếu tố quyết định sống còn của Blast trong vài tháng tới. Khi token airdrop được thực hiện và người dùng bán token, TVL sẽ giảm dần. Nếu quá trình rút tiền diễn ra trơn tru, Blast có thể tồn tại và phát triển. Nếu không, sẽ là một vụ sập bridge kinh điển. Câu hỏi đặt ra: liệu Pacman có học được bài học từ vụ sập FTX? Hay Blast sẽ là sàn đấu mới cho những kẻ săn lỗi như tôi? Hãy cùng theo dõi.