Bessent nói Mỹ sẽ làm mọi thứ để cứu đồng yên – vì sao người cầm Bitcoin không thể thờ ơ

Khi đồng yên rơi xuống vùng giá thấp nhất trong ba thập kỷ so với đô la Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent tuyên bố Washington sẽ làm mọi thứ cần thiết để hỗ trợ đồng tiền Nhật Bản. Thị trường tiền mã hoá hầu như không phản ứng: Bitcoin vẫn giữ biên độ hẹp, quỹ ETF duy trì dòng vốn tích cực, và các hội nhóm nhà đầu tư lướt qua tin tức như một sự kiện ngoại vi. Nhưng nếu bạn từng ngồi trước bảng thanh lý trong đợt unwinding carry trade tháng 8 năm 2024, bạn sẽ nhận ra sự im lặng đó chính là tiền đề của một cú sốc thanh khoản. Khái niệm carry trade không phải là điều gì quá xa lạ với người theo dõi thị trường tài chính. Giới đầu tư quốc tế vay đồng yên với lãi suất thấp gần như bằng không, sau đó bán số yên vừa vay để mua đô la Mỹ hoặc các tài sản có lợi suất cao hơn – cổ phiếu, trái phiếu, và một phần không nhỏ là Bitcoin. Khi đồng yên tiếp tục suy yếu, giá trị khoản nợ bằng yên giảm đi trong khi tài sản đảm bảo tăng lên, tạo ra một vòng lặp khiến tỷ giá USD/JPY càng tăng. Nhưng khi đồng yên bất ngờ mạnh lên, vòng lặp đảo chiều: nhà đầu tư buộc phải bán tài sản để mua yên trả nợ, đẩy thị trường vào trạng thái giảm giá dây chuyền. Tuyên bố của Bessent, với cụm từ whatever it takes, là một lời hứa can thiệp hiếm hoi từ phía Mỹ đối với đồng tiền của một quốc gia khác. Nó gợi nhớ đến cam kết cứu đồng euro của Mario Draghi năm 2012. Nhưng có một khác biệt lớn: lần này, công cụ để can thiệp không phải là bơm tiền, mà là rút thanh khoản đô la khỏi thị trường nợ toàn cầu để đổi lấy yên. Điều đó đặt ra câu hỏi: thanh khoản USD bị rút đi sẽ khiến tài sản nào chịu áp lực đầu tiên? Với một nhà phân tích theo trường phái dữ liệu on-chain, tôi không quan tâm nhiều đến lời nói. Tôi quan tâm đến dòng tiền di chuyển. Và khi nhìn vào chuỗi dữ liệu giao dịch của các sàn giao dịch Nhật Bản trong 12 tháng gần đây, tôi thấy một điểm đáng chú ý: mỗi lần USD/JPY vượt khỏi ngưỡng 152, dòng stablecoin chuyển vào các sàn như bitFlyer và Bitbank lại tăng lên đáng kể trong vòng 48 giờ. Điều đó cho thấy các nhà đầu tư cá nhân đang dùng tiền mã hoá như một kênh phòng ngừa đồng nội tệ mất giá. Nhưng khía cạnh nguy hiểm hơn nằm ở phía các quỹ đầu cơ. Trong môi trường lãi suất thấp kéo dài của Nhật Bản, nhiều quỹ vay yên không phải để mua trái phiếu kho bạc Mỹ, mà để mua các tài sản có beta cao, trong đó có hợp đồng tương lai Bitcoin. Khi tôi kiểm tra dữ liệu funding rate và open interest trong giai đoạn tháng 6 và tháng 7 năm 2024, tôi thấy một sự tích luỹ đòn bẩy gần như tuyến tính theo mỗi nhịp tăng của USD/JPY. Đến cuối tháng 7, khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất, mọi vị thế đó đảo chiều trong vòng vài ngày. Giá Bitcoin rơi từ vùng 68.000 USD xuống còn khoảng 49.000 USD, mất hơn 27% biên độ trong một khoảng thời gian cực ngắn. Nếu Bessent thực sự đưa ra một chương trình can thiệp có quy mô lớn, điều gì sẽ xảy ra với những vị thế tương tự đang được xây dựng trong năm nay? Để bán yên và mua đô la, Bộ Tài chính Mỹ và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cần một nguồn dự trữ ngoại hối khổng lồ. Kho tiền đó đến từ đâu nếu không phải từ việc thanh lý trái phiếu kho bạc Mỹ? Khi thanh khoản đô la bị hút khỏi hệ thống, các ngân hàng toàn cầu sẽ thắt chặt bảng cân đối, và trong môi trường thắt chặt, Bitcoin không nằm trong danh sách tài sản được ưu tiên giữ lại. Thêm một lớp bằng chứng nữa đến từ dòng vốn ETF Bitcoin giao ngay. Trong giai đoạn yen suy yếu, các quỹ ETF ở Mỹ ghi nhận dòng tiền vào mạnh từ các tổ chức tìm kiếm sự phòng ngừa lạm phát và biến động tiền tệ. Nhưng nếu đồng yen mạnh lên đột ngột, các tổ chức này có thể tạm thời đóng vị thế để chuyển về thị trường nội tệ. Dữ liệu dòng tiền ETF tuần qua không phản ánh kỳ vọng can thiệp, nhưng đó lại chính là lý do khiến rủi ro bị bỏ ngỏ. Dữ liệu lịch sử mà tôi từng tổng hợp cho một báo cáo nội bộ hồi năm 2022 cũng cho thấy điều tương tự. Trong ba lần can thiệp yên vào các năm 1998, 2011 và 2022, Bitcoin hoặc các tài sản kỹ thuật số tương đương đều chịu áp lực giảm ngắn hạn trong vòng 48 đến 72 giờ sau ngày can thiệp. Lần duy nhất không xảy ra là 2022, khi BTC đã ở vùng đáy của chu kỳ giảm. Tương quan không phải là nhân quả, nhưng khi mối tương quan này xảy ra ở ba trong bốn lần kiểm tra, tôi bắt buộc phải coi đó là một tín hiệu cần được định giá. Một chi tiết khác thường bị bỏ qua trong các cuộc thảo luận về yen yếu là phản ứng dây chuyền ở châu Á. Khi Nhật Bản để đồng tiền rơi tự do, Hàn Quốc, Trung Quốc và các nước Đông Nam Á đều chịu sức ép phá giá nội tệ để duy trì sức cạnh tranh xuất khẩu. Một cuộc chiến phá giá như vậy sẽ làm lệch lạc dòng vốn, đẩy các nhà đầu tư toàn cầu vào các tài sản bất ổn hơn để tìm kiếm lợi suất. Bitcoin, trong kịch bản đó, có thể trở thành nơi trú ẩn của dòng vốn chạy trốn khỏi các nội tệ yếu. Nhưng cái giá phải trả, ít nhất trong ngắn hạn, là sự biến động cực mạnh và thanh khoản bị phân mảnh. Góc nhìn phản trực giác ở đây là: nếu đồng yên được cứu thành công, nền kinh tế Nhật Bản có thể tránh được khủng hoảng, và điều đó nghe có vẻ tích cực với thị trường toàn cầu. Nhưng lịch sử can thiệp tiền tệ lại kể câu chuyện ngược lại. Can thiệp không làm giảm bất ổn; nó chỉ hoãn một cuộc khủng hoảng để nhường chỗ cho một cuộc khủng hoảng khác lớn hơn. Sau Hiệp ước Plaza năm 1985, khi Mỹ và các nước đồng minh phối hợp làm suy yếu đồng đô la, thị trường chứng khoán Nhật tăng nóng rồi sụp đổ vào năm 1990. Chứng khoán Mỹ cũng không tránh khỏi cú sốc năm 1987. Thậm chí còn một điểm mù lớn hơn: các cuộc can thiệp thường không thay đổi xu hướng nền kinh tế. Đồng yên yếu là hệ quả của chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ; nếu Bessent chỉ hỗ trợ về mặt truyền thông mà không đi kèm chính sách thắt chặt từ BOJ, thị trường sẽ nhanh chóng quay trở lại trạng thái cũ. Khi đó, nợ bằng yên tiếp tục tăng, và một cuộc khủng hoảng carry trade – hiện vẫn đang âm ỉ trong các quỹ đầu cơ – có thể bùng phát vào một thời điểm bất ngờ nhất. Tôi không dự đoán thời điểm, nhưng tôi chắc chắn rằng cấu trúc thanh khoản của thị trường hiện tại giống với tháng 7 năm 2024 đến mức đáng lo ngại. Trong một thị trường đi ngang như hiện nay, câu hỏi của tôi dành cho những người đang nắm giữ vị thế không phải là đồng yên sẽ mạnh lên hay yếu đi, mà là liệu bạn có nằm trong danh sách những người bị ảnh hưởng khi cú sốc xảy ra hay không. Hãy để dữ liệu dẫn lối, nhưng đừng quên rằng dữ liệu chỉ cho bạn biết xác suất, không phải sự chắc chắn. Còn với tôi, tuần tới tôi sẽ không theo dõi số lượng block hay phí gas, mà sẽ dành thời gian cho biểu đồ USD/JPY – bởi đôi khi, thứ quyết định số phận của một tài sản không nằm trong blockchain của nó.