Hồi năm 2017, tôi ngồi trong phòng ký túc xá ở Copenhagen, mắt dán vào whitepaper của Golem. Tôi đã tin. Tin đến mức ném 500 đô la tiết kiệm vào ICO đó. Và rồi, thị trường sụp đổ, túi tiền của tôi teo tóp còn 20%. Nhưng, bạn biết không? Tôi không hối tiếc về Golem. Tôi hối tiếc vì đã không hiểu rõ cái 'sân chơi' mà mình đang bước vào. Hồi đó, tôi nghĩ blockchain là một thế giới mới, không biên giới. Nhưng thế giới nào cũng có luật. Và hôm nay, tôi thấy nước Mỹ đang cầm một cây bút, chuẩn bị viết những dòng luật đầu tiên. Một dự luật về 'Digital Asset Market Clarity' vừa được đưa ra với thời hạn bốn tuần. Bốn tuần. Đủ để thay đổi cách chúng ta nhìn nhận toàn bộ ngành công nghiệp này.
Trong thế giới của tôi, thế giới của một DAO Governance Architect, có một câu nói cửa miệng: 'Code is Law.' Nhưng thực tế, 'Law is also Code.' Một dòng code mới từ Quốc hội Mỹ có thể ghi đè lên hàng nghìn dòng smart contract. Bối cảnh hiện tại rất đặc biệt. Nước Mỹ đang có một cuộc đua song song: vừa chuẩn bị bầu cử, vừa vật lộn để định nghĩa xem một token là hàng hóa (commodity) hay chứng khoán (security). SEC và CFTC, hai cơ quan quyền lực, vẫn đang giằng co nhau như hai đứa trẻ giành một món đồ chơi. Dự luật 'Clarity Act' này, nếu được thông qua, sẽ là chiếc búa tạ phá vỡ thế bế tắc đó. Nhưng nếu không? Chúng ta sẽ lại rơi vào vũng lầy của sự bất định. Đây không còn là chuyện của những chàng trai trẻ trong phòng ký túc nữa. Đây là chuyện của các tổ chức, của dòng vốn hàng tỷ đô la đang đứng ngoài cuộc chơi.
Điểm cốt lõi trong phân tích của tôi, thứ mà tôi đã mất nhiều năm để nhìn ra, đó là sự định giá sai lầm về bản chất của rủi ro. Hầu hết mọi người nhìn vào các dự án DeFi hay Layer2, và họ sợ hãi trước những lỗ hổng smart contract, trước rug pull. Họ quên mất một rủi ro lớn hơn, toàn diện hơn: rủi ro về mặt khung pháp lý. Một dự án có thể có sàn đấu giá đẹp như tranh vẽ, nhưng nếu một bộ luật mới gán cho token của nó là 'chứng khoán' mà không có khuôn khổ vận hành, nó sẽ chết ngay lập tức. Hãy nhìn vào những gì đang xảy ra với các sàn giao dịch. Coinbase mất hàng trăm triệu đô la mỗi năm chỉ để chi trả cho đội ngũ pháp lý. Đó là 'gas fee' cho việc vận hành hợp pháp. Và dự luật này? Nó sẽ quyết định mức gas fee đó là bao nhiêu. Nếu nó được thông qua với những điều khoản rõ ràng, mọi thứ sẽ rẻ hơn. Nhưng nếu nó thất bại, gas fee sẽ tăng vọt, và nhiều dự án sẽ không thể trả nổi. Dữ liệu cho thấy, trong 7 ngày qua, dòng vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm vào crypto tại Mỹ đã giảm 15% so với tháng trước, cho thấy sự do dự rõ rệt. Họ đang chờ đợi chiếc áo khoác đó.
Và bây giờ, tôi sẽ nói điều có thể khiến nhiều người khó chịu. Góc nhìn phản trực giác của tôi là: mối đe dọa lớn nhất không phải là dự luật không được thông qua, mà là nó được thông qua quá nhanh và quá 'sạch'. Đúng vậy, một dự luật được viết vội vã, không có sự tham gia của cộng đồng, có thể trở thành một cỗ máy kiểm duyệt khủng khiếp. Nó có thể cố gắng nhét DeFi vào khuôn mẫu của một ngân hàng truyền thống, một điều không tưởng và phản tác dụng. Hãy tưởng tượng, bạn yêu cầu Uniswap phải có KYC cho mỗi người dùng. Điều đó sẽ phá hủy toàn bộ bản chất của nó. Đó là lý do tại sao, với tư cách là một kiến trúc sư quản trị DAO, tôi không chỉ sợ sự im lặng của luật pháp, tôi sợ cả sự ồn ào của nó nữa. Một sự rõ ràng giả tạo, được thiết kế bởi các lobbyist của Phố Wall, có thể còn nguy hiểm hơn sự mơ hồ. Sự mơ hồ cho phép chúng ta thử nghiệm. Sự rõ ràng sai lầm sẽ xiết chặt vòng tay.
Vậy, điều gì sẽ xảy ra? Tôi không phải là một nhà tiên tri, nhưng tôi có thể đưa ra một tầm nhìn mang tính tiến bộ. Trong một thế giới lý tưởng, dự luật này sẽ là một lời khẳng định rằng 'NFT không chỉ là ảnh, đó là linh hồn của DAO' và 'DeFi không chỉ là tiền, đó là tự do'. Một lời khẳng định rằng công nghệ này không phải là kẻ thù, mà là một thể chế kinh tế mới. Nhưng thực tế, nó sẽ là một cuộc mặc cả. Các nhà lập pháp sẽ nhượng bộ một số quyền tự do để đổi lấy sự ổn định. Câu hỏi đặt ra cho chúng ta là: trong bốn tuần tới, chúng ta, những người xây dựng, có chịu lên tiếng không? Hay chúng ta sẽ để cho các luật sư của những gã khổng lồ công nghệ viết nên tương lai cho chúng ta? Mỗi lần một fork xảy ra, tôi thấy một thế giới mới chào đời. Nhưng lần này, fork đó không phải là một bản nâng cấp phần mềm. Nó là một bản nâng cấp xã hội. Bạn đã sẵn sàng cho cuộc bỏ phiếu chưa?