Binance bStocks: Cây cầu vàng hay điểm yếu cuối cùng?
Lê Thế
Một sản phẩm vừa huy động 100 triệu USD chỉ trong 15 ngày, nhưng nó không có một dòng mã nào trên chain. Đó là bStocks của Binance.
Bạn nghĩ cây cầu vững chắc nhất là gì? Hãy nhìn vào điểm yếu cuối cùng của nó.
Vào tháng 7 năm 2024, Binance ra mắt bStocks – một sản phẩm cho phép người dùng giao dịch cổ phiếu Mỹ dưới dạng token được hỗ trợ 1:1 bởi cổ phiếu thực tế. Với AUM vượt 1 tỷ USD chỉ trong 15 ngày, nó nhanh chóng thu hút sự chú ý. Nhưng đằng sau vẻ ngoài hào nhoáng là một cấu trúc trung tâm hóa đến mức khiến bất kỳ auditor nào cũng phải rùng mình.
bStocks không phải là một giao thức DeFi. Nó không có hợp đồng thông minh, không có oracle, không có cơ chế đồng thuận. Nó là một IOU – một ghi chú nợ kỹ thuật số do BTech Holdings (công ty con của Binance) phát hành. Mỗi bStock được hỗ trợ bởi một cổ phiếu thực tế do một tổ chức lưu ký trung gian nắm giữ. Người dùng không sở hữu cổ phiếu thực, chỉ sở hữu quyền yêu cầu. Và quyền đó phụ thuộc hoàn toàn vào sự trung thực của một chuỗi các bên trung gian: BTech Holdings, tổ chức lưu ký, và Binance.
Dòng mã im lặng – nơi niềm tin bắt đầu sụp đổ. Trong trường hợp này, không có dòng mã nào cả. Sự im lặng đến từ sự vắng mặt của một smart contract có thể kiểm chứng. Không có gì để audit. Bạn chỉ có một trang web và một lời hứa.
Hãy so sánh với các nền tảng RWA phi tập trung như Ondo Finance. Ondo sử dụng hợp đồng thông minh để quản lý tài sản, với đa chữ ký và cơ chế rút tiền có thể kiểm tra on-chain. bStocks ngược lại: mọi thứ diễn ra trong hộp đen. Bạn không thể biết tổ chức lưu ký có thực sự nắm giữ cổ phiếu hay không, hoặc BTech Holdings có thể phát hành nhiều token hơn số cổ phiếu thực tế hay không. Đây là một vấn đề của niềm tin, không phải của công nghệ.
Cây cầu chỉ mạnh đến điểm yếu cuối cùng của nó. Điểm yếu ở đây là sự phụ thuộc vào một thực thể pháp lý duy nhất. Nếu BTech Holdings phá sản, hoặc bị tấn công, hoặc đơn giản là quyết định ngừng hoạt động, tất cả bStock sẽ trở nên vô giá trị. Người dùng không có quyền truy cập trực tiếp vào cổ phiếu thực. Họ chỉ có một token ERC-20 (hoặc Binance-based) đại diện cho một lời hứa. Lời hứa đó có giá trị chỉ khi tất cả các bên đều tuân thủ.
Phần contrarian ở đây là: nhiều người nghĩ Binance là quá lớn để sụp đổ, nhưng lịch sử đã chứng minh điều ngược lại. FTX cũng từng là một gã khổng lồ. Sự khác biệt duy nhất là Binance hiện tại đang có dòng tiền mạnh, nhưng điều đó không bảo vệ bạn khỏi rủi ro pháp lý hoặc quản lý yếu kém. bStocks dễ bị tổn thương trước các quyết định từ một nhóm nhỏ. Không có DAO, không có cơ chế quản trị phi tập trung. Quyền lực tập trung hoàn toàn.
Một góc nhìn khác: bStocks có thể bị coi là chứng khoán chưa đăng ký dưới luật Howey Test. Mặc dù Binance đã cố gắng cách ly rủi ro bằng cách sử dụng công ty con, nhưng điều đó không loại bỏ được hoàn toàn trách nhiệm pháp lý. Nếu SEC (Mỹ) hoặc các cơ quan quản lý khác quyết định hành động, Binance có thể buộc phải tạm ngừng hoặc hủy niêm yết bStocks. Người dùng khi đó sẽ không thể rút tiền hoặc chuyển đổi thành cổ phiếu thực một cách nhanh chóng.
Kinh nghiệm từ 24 năm trong ngành cho tôi thấy: các sản phẩm tài chính trung tâm hóa luôn có một điểm mù là sự phụ thuộc vào một thực thể duy nhất. Khi thị trường tăng, mọi người bỏ qua rủi ro. Nhưng khi thị trường giảm hoặc xảy ra khủng hoảng, những điểm yếu này sẽ lộ ra. Hãy nhìn vào sự sụp đổ của Terra, Voyager, Celsius. Tất cả đều từng có vẻ an toàn.
Vậy takeaway là gì? bStocks có thể là một cách tiện lợi để tiếp cận cổ phiếu Mỹ, nhưng bạn phải hiểu rằng bạn đang trao niềm tin tuyệt đối cho một hệ thống không có sự minh bạch. Nếu bạn chấp nhận rủi ro đó, hãy đa dạng hóa. Đừng bao giờ đặt tất cả trứng vào một giỏ, đặc biệt là một giỏ mà bạn không thể nhìn thấy bên trong.
Dòng mã im lặng – nơi niềm tin bắt đầu sụp đổ. Khi dòng mã đó không tồn tại, niềm tin là tất cả những gì bạn có. Và niềm tin, như chúng ta đã biết, là thứ mong manh nhất trong thế giới này.