Tôi đã thấy đồ thị lợi nhuận SMIC vẽ lên trước khi ai kịp thở. 300%? Đẹp đấy, nhưng tôi nhìn vào những con số khác – những con số nằm dưới bề mặt.
Hook SMIC – nhà đúc chip lớn nhất Trung Quốc – vừa báo lãi ròng quý gần nhất tăng hơn 300% so với cùng kỳ. Lý do chính thức: nhu cầu chip AI nội địa bùng nổ. Trong bối cảnh Mỹ siết chặt xuất khẩu GPU cao cấp, các công ty Trung Quốc đổ xô đặt hàng thiết kế AI riêng – và SMIC là cửa ngõ duy nhất. Nhưng trước khi bạn nghĩ “crypto mining cũng được hưởng lợi”, hãy dừng lại. Tôi đã thấy đồ thị này vẽ ra trước khi ai kịp thở, và nó không đơn giản như vậy.
Context SMIC bị liệt vào danh sách thực thể của Bộ Thương mại Mỹ từ năm 2020. Họ không thể mua máy quang khắc EUV, bị hạn chế tiếp cận máy DUV tiên tiến, và phải dựa vào thiết bị nội địa cho các nút tiến trình mới. Trong khi đó, nhu cầu chip AI Trung Quốc – từ các công ty như Huawei, Cambricon, và cả những startup thiết kế ASIC cho mining – đang tăng vọt vì lệnh cấm GPU của Nvidia. Kết quả: SMIC trở thành “lựa chọn duy nhất” cho sản xuất chip AI nội địa, dù năng lực tiến trình của họ chỉ dừng ở 14nm FinFET và một lượng nhỏ 7nm (N+1) với nhiều lần phơi sáng. Lợi nhuận tăng gấp ba là tín hiệu tích cực, nhưng nó che giấu một thực tế phức tạp hơn nhiều.
Core Hãy moi vào con số. Tăng trưởng lợi nhuận 300% – ấn tượng, nhưng cần đặt trong bối cảnh. Năm 2023, SMIC ghi nhận lợi nhuận giảm mạnh do chu kỳ suy thoái bán dẫn toàn cầu. So với đáy thấp, mức tăng này có thể chỉ là hồi phục chứ không phải đột phá. Dữ liệu từ TrendForce cho thấy tỷ lệ sử dụng công suất của SMIC đã tăng từ 70% lên 85% trong quý vừa qua, nhờ các đơn hàng AI nội địa. Nhưng chất lượng lợi nhuận là vấn đề. Tôi đã thấy đồ thị tỷ suất lợi nhuận gộp của họ – nó vẫn loanh quanh 15-20%, trong khi TSMC là 55-60%. Điều đó có nghĩa: SMIC đang kiếm tiền nhờ khối lượng, không phải nhờ giá trị công nghệ. Các đơn hàng AI chủ yếu là chip suy luận (inference) – loại có thể sản xuất trên nút 14nm/12nm với chi phí thấp hơn, đáp ứng yêu cầu hiệu năng vừa phải. Chip đào Bitcoin (ASIC) cũng nằm trong phân khúc này. Nhưng thực tế: SMIC không thể sản xuất chip AI đào tạo (training) mạnh nhất vì thiếu EUV và công nghệ đóng gói tiên tiến (CoWoS). Lợi nhuận tăng có thể đến từ những đơn hàng “khẩn cấp” của các công ty Trung Quốc đang chạy đua stockpiling – một dạng hành vi tích trữ vì sợ bị cắt nguồn cung. Đây là tín hiệu nguy hiểm: nếu nhu cầu thực tế không theo kịp, hàng tồn kho sẽ dư thừa và SMIC sẽ lại rơi vào chu kỳ giảm giá.
Contrarian Góc nhìn phản trực giác: Lợi nhuận tăng gấp ba của SMIC không phải là tin tốt cho thợ đào crypto. Ngược lại, nó có thể là báo hiệu cho một cuộc khủng hoảng nguồn cung chip ASIC trong tương lai. Khi SMIC dồn năng lực sản xuất cho chip AI nội địa (có biên lợi nhuận cao hơn và được chính phủ hậu thuẫn), các đơn hàng chip mining – vốn có biên mỏng hơn – sẽ bị đẩy xuống cuối hàng đợi. Các công ty thiết kế ASIC như Bitmain, Canaan, MicroBT đã từng phụ thuộc vào SMIC cho các nút 16nm/12nm. Nếu SMIC ưu tiên AI, thời gian giao hàng cho chip mining có thể kéo dài, đẩy giá máy đào lên cao. Tôi đã thấy đồ thị tồn kho chip ASIC tại các kho Trung Quốc – nó đang giảm dần từ quý 3 năm ngoái. Dấu hiệu cho thấy nguồn cung đang thắt chặt. Hơn nữa, lợi nhuận tăng của SMIC có thể bị thổi phồng bởi trợ cấp chính phủ và các khoản thu nhập bất thường (như bán tài sản). Trong báo cáo tài chính gần đây, thu nhập từ hoạt động kinh doanh cốt lõi (operating income) chỉ tăng 120%, không phải 300%. Phần còn lại đến từ các khoản mục “khác”. Đây là một “bẫy lợi nhuận” mà các nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm dễ mắc – nhìn vào net profit mà quên mất chất lượng. Với thợ đào, điều này có nghĩa: đừng vội mừng vì SMIC làm ăn tốt. Hãy nhìn vào dòng tiền tự do (free cash flow) của họ. Nó đang âm do chi phí đầu tư mở rộng nhà máy quá lớn. Nếu SMIC không tạo ra đủ tiền mặt, họ sẽ phải giảm đầu tư, ảnh hưởng đến năng lực sản xuất chip mining trong 12-18 tháng tới.
Takeaway Câu hỏi đặt ra: Liệu sự tăng trưởng này có bền vững? Hay chỉ là hiệu ứng ngắn hạn từ chính sách “Made in China” và nỗi sợ bị cấm vận? Tôi đặt cược vào kịch bản thứ hai. Hãy theo dõi tỷ lệ sử dụng công suất của SMIC trong quý tới. Nếu nó vượt 90%, đơn hàng AI thực sự mạnh. Nếu giảm xuống dưới 80%, đó là dấu hiệu stockpiling đã kết thúc. Và với thợ đào: hãy chuẩn bị cho việc giá máy ASIC sẽ tăng trong nửa cuối năm, khi SMIC chuyển hướng ưu tiên sang chip AI. Tôi đã thấy đồ thị này vẽ ra trước khi ai kịp thở – và nó cho thấy một cơn sốt nguồn cung sắp tới.
