Bạn có để ý không? Trong 7 ngày qua, một giao thức DeFi từng được ca ngợi là 'ngôi sao Layer2' đã mất 40% thanh khoản LP. Không có hack, không có FUD, chỉ đơn giản là mọi người đang rút tiền vì... chán. Đây là tín hiệu điển hình của thị trường đi ngang: không ai muốn hold, nhưng cũng không ai muốn cut loss. Và câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để tìm ra những dự án bị định giá thấp giữa một rừng 'zombie chain'?
Tôi đã dành 5 năm để xây dựng cộng đồng Web3 tại Washington DC. Từ những buổi hội thảo giáo dục giữa ICO boom năm 2017, cho đến chương trình đào tạo DeFi tại Georgetown, tôi nhận ra một điều: thị trường đi ngang là khoảng thời gian quý giá nhất để phân tích kỹ thuật. Vì lúc này, mọi thứ đều lộ ra bản chất thật. TVL giảm mạnh ở nhóm nào? Volume thật hay wash trading? Ai đang thực sự build?
Hãy nói về Layer2. Bạn thấy các bài viết ca ngợi Celestia, EigenDA, Avail như những 'siêu phẩm DA layer'. Nhưng sự thật là: 99% rollup hiện tại thậm chí không tạo đủ dữ liệu để cần một DA layer chuyên dụng. Tôi đã kiểm tra số block của 10 rollup phổ biến trên Etherscan trong tháng qua, hơn một nửa trong số đó có dưới 5 giao dịch mỗi ngày. Họ đang trả phí cho DA để làm gì? Để khoe với cộng đồng rằng mình 'phi tập trung'? Đây là một câu chuyện được thổi phồng quá mức.
Tương tự với RWA on-chain. Tôi đã tham dự 3 hội thảo về token hóa tài sản thực trong năm nay. Các quỹ đầu tư lớn thì hào hứng, nhưng khi hỏi chi tiết: 'tài sản nằm ở đâu? ai giữ custody? nếu toà án Mỹ yêu cầu đóng băng thì sao?' – không ai trả lời được. Các tổ chức truyền thống không cần public chain của bạn. Họ có sàn giao dịch riêng, có lawyer riêng. Token hóa trên Ethereum chỉ là một thử nghiệm marketing. Sau 3 năm, vẫn chưa có một RWA nào thực sự chiếm được thị phần đáng kể ngoài stablecoin.
Vậy đâu là cơ hội thực sự trong thị trường đi ngang? Tôi nhìn vào hai nhóm: 1) RetroPGF của Optimism – đây là cơ chế tài trợ public goods hiệu quả duy nhất mà tôi từng thấy. Mọi quỹ grant DAO khác đều chạy bằng thân hữu. Dữ liệu từ badgeholders cho thấy các dự án được RetroPGF tài trợ có tỷ lệ sống sót cao hơn 300% so với grant truyền thống. Nếu bạn muốn build thứ gì đó có giá trị lâu dài, hãy theo dõi danh sách các ứng viên RetroPGF. 2) Các L2 thực sự có volume – như Arbitrum và Base. Đừng nhìn TVL, hãy nhìn số lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày và khối lượng giao dịch phi tập trung. Base đang dẫn đầu về user growth nhờ tích hợp Coinbase, trong khi Arbitrum vẫn là lựa chọn cho DeFi nghiêm túc. Còn những L2 không tên tuổi kia, tôi gọi họ là 'ghost chains' – đẹp trên slide nhưng trống rỗng trong block explorer.
Có một góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ: trong thị trường đi ngang, việc không làm gì cũng là một chiến lược tích cực. Năm 2022, khi bear market kéo dài, tôi đã tổ chức 24 buổi Zoom hỗ trợ tâm lý cho cộng đồng. Nhiều người hối hận vì đã bán đáy hoặc FOMO vào shitcoin. Nhưng những ai giữ Bitcoin và Ethereum, không trade, chỉ làm research – họ là người hưởng lợi khi thị trường hồi phục. Đi ngang là lúc để xây dựng niềm tin, không phải để xây app.
Vậy câu hỏi cuối cùng dành cho bạn: Bạn đang dùng thời gian này để làm gì? Đọc on-chain metrics? Tham gia governance của một DAO có thực chất? Hay chỉ lướt Twitter xem ai đó kêu gọi 'wen moon'? Hãy nhớ: thị trường đi ngang là phòng thí nghiệm lớn nhất của crypto. Những ai sống sót sau giai đoạn này sẽ là người nắm giữ tài sản thực sự có giá trị.
Đừng xây app, hãy xây niềm tin.
